China

Algemeen

De Volksrepubliek China ligt in Oost-Azië. De totale oppervlakte van het land bedraagt 9.571.300 km2, en daarmee is China het op twee na (Rusland en Canada) grootste land ter wereld. China is ongeveer 239 keer groter dan Nederland. De langste rechte afstand is ruim 5.000 kilometer! De totale lengte van alle grenzen van China bedraagt meer dan 22.000 kilometer.
kaartje van China

Bevolking

De schattingen over omvang en groei van de bevolking lopen nogal sterk uiteen. Officieel woonden eind 1994 1.199 miljoen mensen in China (incl. Hongkong, Macau en Taiwan), maar onofficiële bronnen wezen een inwoneraantal van 1.300 miljoen aan. De Amerikaanse CIA hield het bevolkingsaantal in 2002 op ca. 1.285 miljoen, ongeveer een vijfde van de wereldbevolking. De bevolkingsgroei bedroeg in dat jaar 0,87%. China streeft naar een bevolkingsgroei van 0 procent. De groei van 0 procent zou halverwege de 21e eeuw moeten worden gehaald en het aantal inwoners zou gestabiliseerd moeten zijn op 1,6 miljard.

Een kind politiek

Het eerste overheidsprogramma voor geboortebeperking dateert uit het midden van de jaren vijftig van de vorige eeuw en het laatste programma werd in september 2002 effectief. In 1978 begon de regering met een campagne om het aantal kinderen per gezin tot één te beperken. Deze campagne was met meest succesvol in de stedelijke gebieden. Op het platteland, waar tradities sterker gelden en grote gezinnen nodig zijn om het land te bewerken, heeft het programma veel minder resultaat opgeleverd.
Omdat in China het erfgoed wordt doorgegeven via de mannelijke lijn, hebben mannelijke nakomelingen de voorkeur. Op het platteland worden pasgeboren meisjes dan ook niet zelden om het leven gebracht of te vondeling gelegd. Het gevolg daarvan was een danig verstoorde bevolkingsopbouw. Van 1953 tot en met 1964 was de verhouding onder pasgeborenen 105 mannelijke baby's tegen 100 vrouwelijke. Onder andere door de echoscopie (vanaf 1979), waardoor het geslacht van de foetus kan worden bepaald, veranderde deze verhouding sterk tot 119 mannelijke baby's tegen 100 vrouwelijke in 1992.
Chinees kindje
Sinds september 2002 is er vrijheid voor het hebben van een tweede kind. Verder mag er tijdens de zwangerschap niet meer geselecteerd worden op jongens of meisjes en is het op middelbare scholen verboden onderscheid te maken tussen jongens en meisjes.
Deze laatste programmawijziging werd mede ingegeven door binnen- en buitenlandse kritiek op vooral de gevoerde één-kind-politiek.

Landschap

Tweederde van het Chinese landoppervlak is berg- of heuvelachtig dan wel hoogland. Het landschap van China is terrasvormig van opbouw. De Hoogvlakte van Qinghai-Xizang ligt gemiddeld 4000 meter ("Dak van de Wereld") boven de zeespiegel en omvat de provincies Tibet (Xizang), Qinghai en West-Sichuan. Deze hoogvlakte is het hoogst gelegen plateau. Bijna alle grote rivieren van China en Zuidoost-Azië ontspringen hier.
De tweede hoogvlakte varieert in hoogte van 1000-2000 meter en omvat van noord naar zuid het Tarimbekken, de Mongoolse Hoogvlakte, het Lössplateau, het Rode Bekken, en de Yunnan-Guizhou-Hoogvlakte.
Chineese muur
Het laagste terras (tot 500 meter hoogte) bestaat uit vlakten en het laagland langs de benedenloop van de grote rivieren. Deze strook land loopt van noord naar zuid langs de kust van China. Hier vindt de meeste industrie en landbouw plaats en leeft meer dan ca. 65% van de Chinese bevolking.
De kuststreek van China heeft een totale lengte van ca. 5570 km en is in het zuiden bergachtig, rijk aan eilanden en sterk geleed, evenals het schiereiland Shandong. Men treft hier dan ook de beste havens aan.
Grotere inhammen van de kust zijn de Golven van Liaodong en Bo Hai, de Gele Zee (Huang Hai), de baaien van Jiaozhou en Hangzhou en de Golf van Tonkin. Tot de talrijke eilanden behoren, behalve Hainan en Taiwan (Formosa), de Zhoushaneilanden voor de Hangzhoubaai en de Miaodao-eilanden voor de ingang van de Golf van Bo Hai.

Rivieren

In totaal telt China ca. 5000 rivieren, die bijna allemaal in oostelijke richting stromen en dan uitmonden in de Stille Oceaan of de Indische Oceaan. De totale lengte van alle rivieren samen bedraagt ca. 225.000 kilometer, waarvan meer dan 100.000 kilometer goed bevaarbaar is. In tegenstelling tot de rivieren in het noorden, bevriezen de zuidelijke rivieren nooit.
Veel rivieren zetten grote hoeveelheden slib af, waardoor delta's zijn gevormd die zich steeds verder zuidwaarts uitbreiden. Hier zijn vruchtbare deltagebieden ontstaan die een zeer hoge bevolkingsdichtheid hebben. Miljoenensteden als Kanton, Shanghai en Tianjin liggen in deze gebieden.

De twee grootste rivieren van China zijn de Huang He of Gele Rivier (4845 km) en de Yangzi Jiang (5200 km). De Gele Rivier is berucht om zijn overstromingen, die grotendeels worden veroorzaakt door de grootschalige ontbossing in het binnenland, waardoor de waterhuishouding in het stroomgebied van de rivier bijna niet te beheersen is. De laatste 2000 jaar is de rivier zo'n 1500 maal overstroomd, en wordt daardoor ook wel "China's zorg" genoemd. Door de zeer grote hoeveelheden vruchtbare grond (löss) die door de rivier naar de zee gevoerd wordt, heeft de rivier de naam "Gele Rivier" gekregen.
kaartje van China
De Yangzi Jiang heeft lang niet zo'n desastreuze invloed op het landschap en is met haar wijdvertakt stelsel van zijrivieren dan ook van veel grotere betekenis voor de scheepvaart. Na de Amazone en de Nijl is de Yangzi Jiang de langste rivier ter wereld.

Klimaat

Het grootste gedeelte van China ligt in een gematigde klimaatzone met duidelijk te onderscheiden seizoenen, maar door de enorme oppervlakte van het land kent China een grote variatie aan regionale klimaten.
In de winter trekt koude droge lucht door het hele land en alleen in het uiterste zuiden vriest het dan niet. In de zomer worden het oosten, zuiden en zuidwesten van China vaak geteisterd door extreme regenval, waardoor overstromingen ontstaan die vaak grote schade aan land en bevolking toebrengen.

Reuzenpanda

De reuzenpanda is een van de meest bedreigde zoogdieren op aarde. Men denkt dat er nog ongeveer 1000-1200 exemplaren in leven zijn, en dat is eigenlijk te weinig om de soort op den duur te laten voortbestaan.
De reuzenpanda leeft vooral in de provincie Sichuan, maar ook in Gansu en Shaanxi, en dan eigenlijk alleen nog maar in natuurreservaten.
De eerste levend reuzenpanda werd pas in 1896 ontdekt. Het dier leeft bij voorkeur op een hoogte van 2000-3000 meter en eet een speciale bamboesoort.
Reuzenpanda